Ziet mijn kind wel goed? Alles wat je moet weten over een lui oog

Een lui oog, in medische termen amblyopie genoemd, is een aandoening waarbij één oog zich niet goed ontwikkelt in de kinderjaren. Het oog zelf is gezond, maar de hersenen verwerken de beelden van dit oog minder goed. Daardoor ziet iemand met een lui oog slechter met één oog en een bril of eventueel contactlenzen, kan aan dit zicht niets verbeteren. Amblyopie ontstaat vrijwel altijd op jonge leeftijd, meestal vóór het achtste levensjaar. Wordt een lui oog niet op tijd behandeld dan kan het zichtverlies blijvend zijn.

Hoe ontstaat een lui oog?

Een lui oog ontstaat als de hersenen langdurig twee verschillende beelden binnenkrijgen en besluiten om het beeld van één oog te ‘negeren. Het binnenkrijgen van verschillende beelden kan verschillende oorzaken hebben:

1. Scheelzien (strabismus)

Bij scheelzien focussen beide ogen niet recht op hetzelfde punt. Hierdoor krijgen de hersenen twee verschillende beelden te verwerken. Het beeld van één oog wordt vervolgens onderdrukt om dubbelzien te voorkomen. Dat onderdrukte oog kan lui worden.

2. Groot verschil in sterkte tussen beide ogen

Als één oog bijvoorbeeld sterk bijziend of verziend is en het andere niet, vertrouwen de hersenen vooral op het betere oog. Het zwakkere oog wordt dan onvoldoende gebruikt. Als dit niet goed met een bril gecorrigeerd wordt, zal het oog zich niet verder ontwikkelen. Het kan zelfs zo ver gaan dat het zien ermee verleerd wordt.

3. En oogziekte

Als het zicht in één oog wordt belemmerd, bijvoorbeeld door een aangeboren staar, een hangend ooglid of door een ernstige oogafwijking als een afwijking van het netvlies of glasvocht, kan het oog zich niet goed ontwikkelen.

Symptomen van een lui oog

Een lui oog geeft vaak weinig klachten, vooral bij jonge kinderen. Zij zijn gewend aan het beeld dat ze zien. Mogelijke signalen zijn:

• Slechter zien met één oog
• Moeite met diepte zien (bijvoorbeeld bij balspelen)
• Scheelzien
• Het hoofd scheef houden
• Eén oog dichtknijpen bij fel licht of inspanning
• Slechte schoolprestaties door het niet goed kunnen zien van bijvoorbeeld het schoolbord.

Omdat kinderen zich aanpassen, merken zij het probleem vaak zelf niet.

Hoe wordt een lui oog vastgesteld?

De diagnose van een lui oog wordt gesteld door een oogarts of een orthoptist ( een deskundige op het gebied van rechtstand van de ogen). Onderzoeken kunnen zijn:

1. Oogmeting (gezichtsscherpte per oog)
2. Oogstandonderzoek
3. Meting van brilsterkte
4. Controle van de structuren van het oog.

In Nederland worden kinderen meerdere keren preventief gescreend, bijvoorbeeld op het consultatiebureau en via gezondheidsonderzoek op de lagere school.

Hoe behandel je een lui oog?

Hoe eerder een lui oog wordt behandeld, hoe beter het resultaat. De behandeling is vooral effectief voor het achtste levensjaar, omdat het scherp kunnen zien nog volop in ontwikkeling is in deze levensfase. Soms kan een behandeling daarna ook nog verbetering geven, maar dit is lang niet altijd het geval.

De behandelmogelijkheden zijn:

Een bril of contactlenzen

Als het lui oog wordt veroorzaakt door een sterkteverschil, kan een bril of eventueel contactlenzen, het zicht verbeteren en de hersenen stimuleren beide ogen te gebruiken.

Het afplakken van het goede oog

Het goede oog wordt tijdelijk afgeplakt met een speciale oogpleister. Hierdoor wordt het luie oog gedwongen om te werken en zich verder te ontwikkelen. Het afplakken gebeurt voor een aantal uur per dag. Hoe lang het goede oog afgeplakt moet worden, is afhankelijk van de leeftijd van het kind. Hoe ouder het kind, des te langer moet de pleister per dag blijven zitten.

Het toedienen van oogdruppels

Soms worden oogdruppels gebruikt die de pupil in het goede oog verwijden. De druppels zorgen ervoor dat het zicht in het oog tijdelijk wazig is. Het luie oog wordt zo gedwongen om harder te werken om toch goed te kunnen zien.

Behandeling van de oorzaak

In een aantal gevallen kan de oorzaak van het luie oog weggenomen worden met een operatie, bijvoorbeeld bij scheelzien, staar of bij een hangend ooglid.

Kan een lui oog genezen?

Een lui oog kan sterk verbeteren, vooral bij vroege behandeling. Volledig herstel is niet altijd mogelijk, maar tijdige therapie kan blijvend zichtverlies voorkomen. Bij volwassenen is behandeling moeilijker, omdat de visuele ontwikkeling dan al is afgerond. Onderzoek naar nieuwe behandelmethoden loopt nog.

Leven met een lui oog

Mensen met een lui oog kunnen over het algemeen een normaal leven leiden, maar hebben vaak wel minder dieptezicht. Ook hebben zij vaak meer moeite bij beroepen of sporten waarbij goed recht zicht met beide ogen nodig is. Daarnaast lopen ze extra risico bij beschadiging van het goede oog. Daarom is bescherming van het goede oog belangrijk, bijvoorbeeld met een veiligheidsbril bij risicovolle activiteiten.

Tot slot

Een lui oog is een veelvoorkomende, maar toch nog regelmatig onopgemerkte aandoening bij kinderen. Vroege herkenning en behandeling, zijn erg belangrijk om blijvende schade te voorkomen. Regelmatige oogcontroles en alertheid van ouders, leerkrachten en zorgverleners, spelen hierbij een grote rol.