Wat is een TIA? Een korte waarschuwing van je hersenen

Een TIA, oftewel een Transient Ischemic Attack, wordt vaak een ‘mini-beroerte’ genoemd. Hoewel de klachten meestal weer snel verdwijnen, is een TIA allesbehalve onschuldig. Het is namelijk een belangrijke waarschuwing dat er mogelijk een echte beroerte kan volgen. In deze blog lees je wat een TIA precies is, hoe je de signalen herkent en wat je moet doen als je zelf een TIA krijgt of bemerkt bij iemand anders.

Wat gebeurt er bij een TIA?

Bij een TIA krijgt een deel van de hersenen tijdelijk te weinig bloed en zuurstof. Dit komt meestal doordat een bloedvat kortdurend wordt geblokkeerd door een klein bloedstolsel. Het verschil met een echte beroerte is dat de blokkade weer vanzelf verdwijnt, waardoor de klachten meestal binnen enkele minuten tot maximaal 24 uur verdwijnen. Vaak duurt een TIA zelfs maar een paar minuten.

Een bloedstolsel dat een TIA veroorzaakt, ontstaat meestal niet in de hersenen zelf, maar ergens anders in het lichaam. Via de bloedbaan kan het stolsel in de hersenen terechtkomen en daar tijdelijk een bloedvat blokkeren. De meest voorkomende plekken waar zo’n stolsel vandaan komt, zijn het hart en de halsslagaders.

Het hart

In het hart komen vaker bloedstolsels voor, vooral bij bepaalde hartritmestoornissen. Wanneer iemand bijvoorbeeld boezemfibrilleren heeft (een onregelmatig hartritme), stroomt het bloed minder soepel door een deel van het hart. Daardoor kan het bloed stilstaan of wervelen, wat de kans op stolselvorming vergroot. Als zo’n stolsel losraakt, kan het via de grote lichaamsslagader en de halsslagaders in de hersenen komen. Daar kan het tijdelijk een klein bloedvat afsluiten, wat een TIA veroorzaakt.

De halsslagader

De halsslagaders brengen bloed van het hart naar de hersenen. In deze slagaders kan aderverkalking ontstaan. Bij aderverkalking hopen vetten, cholesterol en ontstekingscellen zich op in de vaatwand. Dit vormt een zogenaamde plaque (een soort verdikking in het bloedvat). Soms kan een klein stukje van zo’n plaque loslaten of er ontstaat een stolsel op de plaque. Dit kleine stukje kan vervolgens met de bloedstroom naar de hersenen worden meegevoerd, waar het tijdelijk een bloedvat blokkeert.

Kleine bloedvaten in de hersenen

In sommige gevallen ontstaat het stolsel direct in een klein bloedvat in de hersenen zelf. Dit gebeurt vaker bij mensen met:

1. langdurig hoge bloeddruk
2. diabetes
3. beschadigde kleine bloedvaten

Deze kleine vaten kunnen nauwer of kwetsbaarder worden, waardoor ze sneller verstopt raken.

De blokkade bij een TIA verdwijnt meestal vanzelf doordat het bloedvat weer open gaat. Dat kan op verschillende manieren gebeuren.

1. Het stolsel lost vanzelf op

Vaak wordt de blokkade veroorzaakt door een klein bloedstolsel. Het lichaam heeft een eigen systeem dat stolsels kan afbreken. Dit proces heet fibrinolyse. Hierbij breken bepaalde stoffen in het bloed het stolsel langzaam af, waardoor het bloed weer door het vat kan stromen.

2. Het stolsel schuift verder het bloedvat in

Soms blijft het stolsel niet op dezelfde plek zitten. Door de bloedstroom kan het verder door het bloedvat worden meegesleept. Het stolsel kan dan in een groter of kleiner bloedvaatje terechtkomen waar het minder schade veroorzaakt of waar het bloed erlangs kan stromen.

3. Het stolsel valt uit elkaar

Een stolsel kan ook in kleine stukjes uiteenvallen. Hierdoor wordt de blokkade minder groot en kan het bloed weer gedeeltelijk of volledig doorstromen.

4. Andere bloedvaten nemen tijdelijk de functie over

De hersenen hebben een netwerk van kleine bloedvaten die elkaar kunnen ondersteunen. Als één bloedvat tijdelijk minder bloed doorlaat, kunnen andere bloedvaten een deel van de bloedtoevoer overnemen. Daardoor herstellen de klachten.

Waarom dit toch gevaarlijk is

Hoewel de blokkade verdwijnt en de klachten vaak snel wegtrekken, betekent een TIA dat er iets mis is met de bloedvaten of de bloedstolling. Zonder behandeling kan er later een groter stolsel ontstaan dat wél een blijvende beroerte veroorzaakt.

Symptomen van een TIA

De symptomen van een TIA lijken sterk op die van een beroerte. Ze ontstaan plotseling en kunnen bijvoorbeeld zijn:

• Een scheve mond
• Moeite met praten of onduidelijk spreken
• Verlamming of krachtverlies in een arm of been
• Tintelingen of een doof gevoel aan één kant van het lichaam
• Plotseling slecht zien met één oog
• Dubbel zien
• Duizeligheid of problemen met lopen.

Een handige manier om symptomen te herkennen, is de FAST-test:

F – Face: hangt de mond scheef?

A – Arm: lukt het niet om beide armen omhoog te houden?

S – Speech: praat iemand onduidelijk of vreemd?

T – Time: bel direct de huisarts of 112.

Wat moet je doen bij een TIA?

Veel mensen wachten af omdat de klachten weer verdwijnen. Dat is gevaarlijk. Bij klachten die lijken op een TIA moet je altijd meteen medische hulp zoeken. Zelfs als de symptomen al verdwenen zijn. Artsen kunnen onderzoeken wat de oorzaak is en behandeling starten om een beroerte te voorkomen.

Risicofactoren

Sommige factoren vergroten de kans op een TIA:

1. Hoge bloeddruk
2. Roken
3. Diabetes
4. Overgewicht
5. Hoog cholesterol
6. Hartritmestoornissen (zoals boezemfibrilleren)
7. Weinig beweging.

Door deze risicofactoren aan te pakken kun je de kans op een TIA of beroerte verkleinen.

Behandeling en preventie

Na een TIA doen artsen vaak verschillende onderzoeken, zoals bloedonderzoek, een scan van de hersenen en/of een hartonderzoek. Op basis van de resultaten kan een behandeling worden gestart, bijvoorbeeld met het geven van:

1. Bloedverdunners
2. Medicatie tegen hoge bloeddruk of cholesterol
3. Een behandeling van hartritmestoornissen
4. Advies over leefstijl, zoals gezonder eten en meer bewegen.

Het doel van deze behandeling is het voorkomen van een toekomstige beroerte.

Tot slot

Een TIA is een tijdelijke verstoring van de bloedtoevoer naar de hersenen, maar moet altijd serieus genomen worden. Zie het als een waarschuwing van het lichaam. Door snel medische hulp te zoeken en risicofactoren aan te pakken, kan een ernstige beroerte mogelijk worden voorkomen. Twijfel je of iemand een TIA heeft? Bel altijd direct medische hulp. Snel handelen kan levens redden.