Waarom word ik altijd door muggen gestoken? De feiten en fabels

Op een warme zomeravond lijkt het soms alsof muggen maar één persoon in een gezelschap uitkiezen. Terwijl de één ongestoord buiten zit, telt de ander de volgende ochtend tien irritant jeukende muggenbulten. Het is een vraag die iedere zomer weer terugkomt: waarom lijkt de één een magneet voor muggen, terwijl een ander nauwelijks wordt gestoken? Is dat een fabel of zit er een kern van waarheid in? Het blijk dat muggen niet willekeurig hun keuze maken. Uitgebreid onderzoek heeft inmiddels aangetoond dat muggen bepaalde mensen beslist aantrekkelijker vinden dan andere. Waarom is dit het geval?

Het is altijd de vrouwelijke mug die op zoek is naar bloed. Zij heeft namelijk de eiwitten uit bloed nodig om haar eitjes te kunnen ontwikkelen. Mannelijke muggen steken mensen niet; zij leven voornamelijk van nectar uit bloemen. Die vrouwtjesmuggen gebruiken meerdere zintuigen om een mens te vinden. Ze kunnen om te beginnen al op tientallen meters afstand de koolstofdioxide (CO₂) waarnemen die mensen uitademen. Hoe dichter een mug in de buurt komt, hoe belangrijker ook andere signalen worden. Denk aan lichaamswarmte, lichaamsgeur en vocht dat via de huid wordt uitgescheiden.

Maar waarom wordt de één vaker gestoken dan de ander? Hiervoor bestaat niet één specifieke oorzaak. Meestal is het een combinatie van verschillende factoren:

Je lichaamsgeur

Iedereen heeft een unieke lichaamsgeur. Die wordt bepaald door stoffen die via de huid worden uitgescheiden en door de bacteriën die van nature op de huid leven. Sommige geuren blijken voor muggen aantrekkelijker dan andere. Hierop kun je zelf nauwelijks invloed uitoefenen.

Je ademt meer koolstofdioxide uit

Mensen die meer CO₂ uitademen, vallen eerder op. Grote volwassenen produceren meestal meer koolstofdioxide dan kleine volwassenen of kinderen. Daarom lijken sommige mensen vaker gestoken te worden.

Je lichaamstemperatuur

Muggen worden aangetrokken door warmte. Na het sporten of tijdens warm weer, is de huid vaak warmer. Ook daardoor kun je aantrekkelijker worden voor muggen.

Zweten

Tijdens het zweten komen stoffen vrij, zoals melkzuur en ammoniak. Deze kunnen samen met lichaamsgeur bijdragen aan het aantrekken van muggen. Daarom worden mensen die net hebben gesport of lichamelijk actief zijn geweest, soms vaker gestoken.

Speelt de bloedgroep een rol?

Regelmatig wordt gezegd dat mensen met bloedgroep O vaker worden gestoken dan mensen met andere bloedgroepen. Op dit moment is er onvoldoende bewijs om met zekerheid te zeggen dat je bloedgroep een grote rol speelt. Lichaamsgeur en de hoeveelheid uitgeademde CO₂ lijken veel belangrijker te zijn.

Zijn zwangere vrouwen aantrekkelijker voor muggen?

Het blijkt dat zwangere vrouwen gemiddeld vaker door muggen worden gestoken. Dat komt waarschijnlijk doordat zij iets meer koolstofdioxide uitademen en vaak een iets hogere lichaamstemperatuur hebben. Deze combinatie maakt het voor muggen gemakkelijker om hen te vinden.

Helpen vitamine B-tabletten tegen muggen?

Sommige mensen beweren dat vitamine B-tabletten ervoor zorgen dat je minder door muggen gestoken wordt, maar dit is een hardnekkige fabel. Er is geen overtuigend wetenschappelijk bewijs dat vitamine B-tabletten muggen op afstand houden. Hoewel dit advies nog regelmatig op internet verschijnt, laten onderzoeken geen duidelijk beschermend effect zien.

Werken ultrasone muggenverjagers?

Ook over het effect van ultrasone muggenverjagers is weinig bewijs. Apparaten die een hoog geluid uitzenden, zouden muggen moeten verjagen, maar uit meerdere onderzoeken blijkt dat ze in de praktijk nauwelijks effect hebben.

Wat werkt wél?

Er zijn gelukkig manieren om de kans op muggenbeten te verkleinen. Insectenwerende middelen met DEET behoren tot de best onderzochte en meest effectieve middelen. Ook het dragen van bedekkende kleding kan helpen, vooral in de avond en 's nachts wanneer veel muggen actief zijn.

Horren voor ramen en deuren voorkomen dat muggen binnenshuis komen. Een klamboe kan extra bescherming bieden tijdens het slapen, vooral in gebieden waar veel muggen voorkomen.

Daarnaast helpt het om stilstaand water rond het huis zoveel mogelijk te verwijderen. Muggen leggen hun eitjes graag in bijvoorbeeld regentonnen, bloempotten, emmers of schotels onder planten.

Waarom jeuken muggenbulten eigenlijk?

Een mug zuigt niet alleen bloed op, maar brengt ook een klein beetje speeksel in de huid. In dat speeksel zitten stoffen die ervoor zorgen dat het bloed minder snel stolt. Ons afweersysteem reageert op deze vreemde stoffen. Daarbij komt onder andere histamine vrij. Histamine zorgt voor roodheid, zwelling en de bekende jeuk.

Kun je ziek worden van een muggenbeet?

In Nederland veroorzaken muggen meestal alleen een jeukende huidreactie, die na enkele dagen vanzelf verdwijnt. In andere delen van de wereld kunnen sommige muggen ziekteverwekkers overbrengen, zoals malaria, dengue, chikungunya of het Westnijlvirus. Daarom is goede bescherming tegen muggen tijdens reizen naar bepaalde landen extra belangrijk. Kijk hiervoor ruim voor vertrek op https://www.ggdreisvaccinaties.nl/muggen

Wanneer naar de dokter?

Een gewone muggenbeet is meestal onschuldig. Neem wel contact op met een huisarts als:

• de roodheid of zwelling snel toeneemt;
• er pus ontstaat of de huid erg pijnlijk wordt;
• je koorts krijgt na een reis naar een gebied waar muggenziekten voorkomen;
• je een ernstige allergische reactie krijgt, zoals benauwdheid of een snel toenemende zwelling.

Tot slot

Als je het gevoel hebt dat jij altijd degene bent die door muggen wordt gestoken, dan beeld je je dat waarschijnlijk niet in. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat verschillen in lichaamsgeur, lichaamstemperatuur en de hoeveelheid uitgeademde koolstofdioxide, ervoor kunnen zorgen dat de ene persoon aantrekkelijker is voor muggen dan de andere.

Gelukkig kun je de kans op muggenbeten wel verkleinen. Een goed insectenwerend middel, bedekkende kleding, horren en het voorkomen van stilstaand water, zijn effectieve manieren om muggen zoveel mogelijk op afstand te houden. Zo kun je ook tijdens warme zomeravonden vaker ongestoord van het buitenleven genieten.