Kunnen medicijnen de kans op vallen vergroten?

Een val kan iedereen overkomen, maar soms speelt een medicijn daarbij een rol. Bijvoorbeeld doordat iemand plotseling duizelig of suf wordt. Hoe herken je dat en wat kun je eraan doen?

Even opstaan uit een stoel en het gevoel krijgen dat je benen niet helemaal meewerken. Of 's nachts naar het toilet lopen en merken dat je minder stevig staat dan anders. Zulke momenten hebben niet altijd één duidelijke oorzaak. Je kunt slecht hebben geslapen, ziek zijn of moeite hebben met je evenwicht. Ook medicijnen kunnen meespelen. Vooral op latere leeftijd is het goed om daar aandacht voor te hebben, omdat een val vervelende gevolgen kan hebben.

Hoe kunnen medicijnen een val veroorzaken?

Sommige medicijnen maken je slaperig of vertragen je reactie. Daardoor merk je een obstakel misschien later op of herstel je je evenwicht minder snel als je struikelt. Andere medicijnen kunnen duizeligheid geven. Soms daalt de bloeddruk wanneer je opstaat, waardoor je even licht in je hoofd wordt. Dat betekent niet dat iedereen die deze medicijnen gebruikt ook zal vallen. De kans hangt onder meer af van je gezondheid, de hoeveelheid die je gebruikt en andere omstandigheden. Zoals slecht zien, minder spierkracht of een donkere gang op weg naar de badkamer. Vaak komen verschillende oorzaken samen.

Welke medicijnen verdienen extra aandacht?

Er zijn verschillende medicijnen die een rol kunnen spelen bij vallen. Denk bijvoorbeeld aan slaapmiddelen, kalmeringsmiddelen, sterke pijnstillers, medicijnen tegen depressie, maar ook aan bloeddrukmedicijnen en plastabletten. Ze kunnen op verschillende manieren invloed hebben op hoe stevig je staat. Een slaapmiddel kan bijvoorbeeld nog werken als je 's nachts uit bed stapt. Een sterke pijnstiller kan je suf of duizelig maken. Bij sommige bloeddrukmedicijnen kun je vooral bij het opstaan licht in je hoofd worden.

Het gaat daarbij niet alleen om medicijnen die zijn voorgeschreven door een arts. Vertel je apotheker dan ook altijd welke middelen je zelf koopt en welke supplementen je eventueel gebruikt. Dan kan die beter meekijken naar het geheel. Het is vooral zinvol om je medicijngebruik te bespreken als je meerdere middelen tegelijk neemt of onlangs met een nieuw middel bent begonnen.

Een naam op de verpakking vertelt je overigens niet precies hoe groot jouw kans op een val is. Twee mensen kunnen hetzelfde medicijn gebruiken en er heel verschillend op reageren. Kijk daarom vooral naar wat er bij jou verandert en bespreek dat met een zorgverlener.

Let op veranderingen

Krijg je na de start van een medicijn last van duizeligheid, sufheid of onzeker lopen? Of zijn de klachten begonnen nadat bijvoorbeeld een dosis is verhoogd? Schrijf dan op wanneer dit precies gebeurt. Gebeurt het vooral bij het opstaan, na inname van het medicijn of misschien midden in de nacht? Zulke informatie helpt de huisarts of apotheker bij het zoeken naar een oorzaak.

Ook medicijnen die je al langer gebruikt, kunnen een rol spelen bij vallen. Je gezondheid en je gevoeligheid voor een middel kunnen in de loop van de tijd veranderen. Het is bekend dat duizeligheid bij oudere mensen soms pas ontstaat nadat zij een medicijn al langer gebruiken.

Ben je gevallen of ben je bang dat dit gaat gebeuren? Bespreek dat dan met je huisarts of behandelend arts. Je hoeft niet te wachten tot je je ernstig bezeert. Een bijna-val, bijvoorbeeld wanneer je je nog net aan een kast kunt vasthouden, is ook een goede aanleiding om te kijken wat er aan de hand is.

Wat kun je zelf doen?

Sta rustig op, zeker als je merkt dat je daarbij licht in je hoofd wordt. Ga eerst even op de rand van het bed zitten voordat je gaat lopen. Zorg thuis voor goed licht en houd de route naar het toilet vrij. Blijf zo mogelijk regelmatig bewegen om je spierkracht en evenwicht te onderhouden. Dit zijn praktische stappen, maar ze vervangen geen beoordeling van je medicijnen als je klachten hebt.

Stop nooit op eigen initiatief met een medicijn en verander de dosis niet zelf. Een middel kan nodig zijn om een aandoening te behandelen. Bovendien moet het gebruik van sommige medicijnen geleidelijk worden afgebouwd. Vraag je huisarts of apotheker om samen te kijken of een middel nog nodig is, of de dosis passend is en of er misschien een andere mogelijkheid bestaat.

Wanneer hulp zoeken?

Neem contact op met je huisarts als je regelmatig duizelig bent, bijna valt of bent gevallen. De arts kan samen met jou kijken naar je medicijnen én naar andere mogelijke oorzaken, zoals je bloeddruk, zicht of evenwicht. Voel je je plotseling erg duizelig en heb je bijvoorbeeld moeite met praten, last van dubbelzien of krachtsverlies in een arm of been? Neem dan direct contact op met de huisarts of de spoedpost.

Tot slot

Medicijnen zijn bedoeld om klachten te behandelen en ziekten onder controle te houden. Tegelijk is het verstandig om bij duizeligheid, sufheid of onzeker lopen na te gaan of ze misschien hierin een rol spelen. Een gesprek over je medicijngebruik met je arts of apotheker kan helpen om veiliger te blijven bewegen.