Formaldehyde in huis: wat is het en wanneer is het schadelijk voor je gezondheid?

We brengen een groot deel van onze tijd binnenshuis door. Toch staan we er meestal niet bij stil welke stoffen er allemaal in de lucht van onze woning zitten. Eén daarvan is formaldehyde. Deze stof kan onder andere vrijkomen uit meubels, vloeren, wandpanelen en bouwmaterialen. Het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) is op 1 september 2026 met nieuwe advieswaarden voor de hoeveelheid formaldehyde voor zowel de lucht binnenshuis als de buitenlucht gekomen. Deze advieswaarden zijn een stuk strenger dan de waarden die tot nu toe werden gehanteerd. De reden daarvoor is dat er inmiddels veel meer bekend is over de mogelijke gevolgen van formaldehyde voor onze gezondheid.

Wat is formaldehyde?

Formaldehyde is een kleurloos gas met een sterke, prikkelende geur. Het behoort tot de vluchtige organische stoffen, ook wel VOS genoemd. Dit zijn stoffen die gemakkelijk verdampen en daardoor in de lucht terechtkomen. Formaldehyde is niet nieuw en ook niet zeldzaam. De stof wordt al lange tijd gebruikt bij de productie van allerlei materialen en producten en in vrijwel iedere woning is dan ook formaldehyde in de lucht aanwezig. Gelukkig betekent dit niet dat je hiervan per definitie ziek wordt. De hoeveelheid waaraan iemand wordt blootgesteld en de duur van die blootstelling zijn hierbij van belang.

Waar komt formaldehyde in huis vandaan?

Een belangrijke bron van formaldehyde zijn materialen waarin houtvezels of houtdeeltjes met lijm aan elkaar zijn verbonden. Denk bijvoorbeeld aan spaanplaat en andere plaatmaterialen die gebruikt worden voor kasten, meubels, vloeren en wandpanelen. Maar formaldehyde kan ook vrijkomen uit onder andere lijm, textiel, tapijt, verf, coatings en isolatiemateriaal. Nieuwe meubels en nieuw aangebrachte materialen kunnen in het begin meer stoffen aan de lucht afgeven. Daarnaast ontstaat formaldehyde bij verbranding. Koken op een fornuis, het branden van kaarsen en het roken van tabak of e-sigaretten, kunnen tijdelijk voor extra formaldehyde in de binnenlucht zorgen.

Welke klachten kan formaldehyde veroorzaken?

Het eerste effect van formaldehyde is meestal irritatie. Je kunt bijvoorbeeld last krijgen van prikkende of tranende ogen, een geïrriteerde neus of een branderig of vervelend gevoel in de keel. Ook kunnen luchtwegklachten ontstaan. Het lastige is dat klachten, zoals geïrriteerde ogen, hoofdpijn of een geïrriteerde keel, allerlei oorzaken kunnen hebben. Je kunt daarom niet alleen aan deze klachten zien dat formaldehyde de boosdoener is. Merk je dat klachten vooral in een bepaalde ruimte ontstaan en verminderen als je daar langere tijd niet bent, dan kan het wel zinvol zijn om naar de kwaliteit van de binnenlucht en mogelijke bronnen te kijken.

Kan formaldehyde kanker veroorzaken?

Bij langdurige blootstelling kan formaldehyde kanker veroorzaken, vooral in het gebied van de neus en keel. Dat is één van de redenen waarom het RIVM de advieswaarden opnieuw heeft bekeken. Dit betekent niet dat het hebben van bijvoorbeeld een spaanplaatkast direct tot kanker leidt. Het risico hangt samen met de hoeveelheid formaldehyde die iemand inademt en hoe lang de blootstelling duurt.

Het RIVM noemt formaldehyde nu een Zeer Zorgwekkende Stof, afgekort ZZS. Voor dit soort stoffen probeert de overheid de uitstoot en blootstelling zoveel mogelijk te beperken.

Waarom zijn de advieswaarden nu verlaagd?

De bestaande Nederlandse normen voor formaldehyde zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op kennis uit de jaren zeventig en tachtig. Sindsdien is er veel nieuw internationaal onderzoek gedaan. Het RIVM adviseert nu voor langdurige blootstelling aan formaldehyde in zowel binnen- als buitenlucht een gemiddelde waarde van 7 microgram per kubieke meter lucht. Daarnaast adviseert het voor kortdurende blootstelling in huis een waarde van maximaal 20 microgram per kubieke meter. De bestaande waarde voor kortdurende blootstelling was 120 microgram per kubieke meter. Het verschil is dus groot. Dit zijn nog wel alleen advieswaarden. De betrokken ministeries moeten nog beslissen welke normen uiteindelijk wettelijk worden vastgesteld.

Volgens het RIVM zijn er op dit moment geen recente gegevens over de hoeveelheid formaldehyde die onder normale omstandigheden in woningen aanwezig is bekend. Me adviseert daarom om snel nieuwe metingen uit te voeren. Dat is belangrijk. Zonder die metingen kun je niet concluderen dat Nederlandse woningen ineens onveilig zijn omdat de advieswaarden zijn verlaagd.

Wat kun je zelf doen?

Eén van de eenvoudigste maatregelen is goed ventileren. Door regelmatig verse buitenlucht binnen te laten, kunnen stoffen die binnenshuis vrijkomen, worden afgevoerd. Ventileren is vooral verstandig wanneer je nieuwe meubels hebt geplaatst, een nieuwe vloer hebt gelegd of hebt geverfd of verbouwd. Een advies daarnaast is om bij de aankoop van bijvoorbeeld plaatmateriaal, meubels en bouwmaterialen, te letten op producten met een lage uitstoot van formaldehyde. Rook binnenshuis liever niet en bedenk dat ook kaarsen en wierook stoffen aan de binnenlucht afgeven. Je hoeft ze niet direct allemaal uit huis te verbannen, maar zorg tijdens en na het gebruik wel voor voldoende frisse lucht.

Tot slot

De nieuwe advieswaarden zijn vooral bedoeld om mensen beter te beschermen tegen langdurige en onnodig hoge blootstelling. Ze betekenen niet dat iedere woning waarin formaldehyde voorkomt ongezond is. Wel maakt het advies duidelijk dat gezonde binnenlucht zeker aandacht verdient. We letten vaak op fijnstof en luchtvervuiling buiten, terwijl er ook binnenshuis allerlei stoffen kunnen vrijkomen. Goed ventileren, niet roken in huis en extra luchten, zijn eenvoudige maatregelen waarmee je de blootstelling kunt verminderen. Heb je langdurig last van bijvoorbeeld geïrriteerde ogen, neus, keel of luchtwegen en vermoed je dat de klachten samenhangen met je woning of werkplek? Bespreek aanhoudende klachten dan met je huisarts.