De Schijf van Vijf: dé sleutel tot gezond en gebalanceerd eten

Het Voedingscentrum presenteerde in de tweede week van april een vernieuwde Schijf van Vijf. De Schijf van Vijf is een handig hulpmiddel dat mensen ondersteunt bij het maken van keuzes ten aanzien van gezond, duurzaam en veilig eten. Deze nieuwe Schijf van Vijf is samengesteld op basis van recente wetenschappelijke kennis en laat zien welke producten de belangrijke voedingsstoffen geven die we dagelijks nodig hebben, afgestemd op leeftijd, geslacht en persoonlijke eetvoorkeuren.

De Schijf van Vijf van het voedingscentrum bestaat sinds 1953 en beweegt sinds die jaren op het gebied van gezond, duurzaam en veilig voedsel, al mee in een steeds veranderende wereld. De indeling van de schijf blijft wel altijd heel herkenbaar. De schijf bestaat namelijk uit vijf vakken met de boodschap: eet veel groente, fruit, peulvruchten en volkorenproducten en beperk zout, verzadigd vet en suiker. Naar aanleiding van een herziening van de Richtlijnen goede voeding door de Gezondheidsraad in december 2025, zijn de aanbevolen hoeveelheden, in 2026, op enkele punten veranderd. Zo spelen peulvruchten nu een grotere rol.

De Schijf Van Vijf vak voor vak

De Schijf van Vijf is opgebouwd uit vijf verschillende vakken, ieder met een eigen kleur; groen, geel, roze, oranje en lichtblauw.

In het groene vak vinden we groente en fruit (gezond uit de natuur), zoals broccoli, wortels, appels en bananen, kortom producten die rijk zijn aan vitamines, mineralen en vezels.

In het - kleine – gele vak staan de smeer- en bereidingsvetten. Hiermee worden margarine, halvarine en plantaardige oliën bedoeld. Deze zijn nodig voor vetten en vitamines, zoals vitamine A, D en E.

In het roze vak staan zuivel, noten, vis, peulvruchten, vlees en ei. Denk hierbij aan melk, yoghurt, kaas, kip, vis, linzen en amandelen. Producten die belangrijk zijn voor eiwitten, calcium en ijzer.

Het oranje vak bevat brood, graanproducten en aardappelen. Dit zijn bijvoorbeeld volkorenbrood, havermout, zilvervliesrijst, pasta en gewone aardappelen. Deze producten zijn belangrijk voor het leveren van energie en vezels.

Last but not least is daar het lichtblauwe vak dat staat voor dranken. Het is belangrijk om voldoende vocht binnen te krijgen en om je lichaam gehydrateerd te houden. Dit doe je het beste met (kraan)water en thee en koffie zonder suiker en melk.

Belangrijkste veranderingen

De voedingsadviezen in de Schijf van Vijf verschillen steeds per doelgroep en zijn afhankelijk van leeftijd en geslacht, maar ook van individuele behoeften en voorkeuren. De grootste aanpassingen in de nieuwe Schijf van Vijf staan in het roze vak, waar de balans tussen dierlijke en plantaardige producten centraal staat.

Voor volwassenen, die zowel vlees als vis eten, betekent dit onder andere dat zij het advies krijgen om:

• meer peulvruchten te eten: van 120–180 gram naar 250 gram per week
• minder vlees te nuttigen: van maximaal 500 gram naar 300 gram per week, waarvan maximaal 100 gram rood vlees
• minder kaas te gebruiken: van 40 gram naar 20 gram per dag
• vaker af te wisselen tussen zuivel en verrijkte plantaardige alternatieven, zoals soja.

Wil je eten volgens de adviezen van de Schijf van Vijf, dan is het verstandig om via de website van het Voedingscentrum de ‘kies ik gezond?’- app te downloaden. Via deze app kun je nagaan of de producten die je wilt eten, in de Schijf van Vijf voorkomen. Ook kun je producten met elkaar vergelijken op voedingswaarden, waaronder de hoeveelheid suiker, vet of zout. De app geeft gezondere alternatieven voor bepaalde producten en je kunt te weten komen welke ingrediënten een product precies bevat. Ga voor meer informatie over het Voedingscentrum zelf naar www.voedingscentrum.nl

Tot slot

Gezond, duurzaam en veilig eten, is heel belangrijk voor ons welbevinden en voor onze planeet. Met de adviezen uit de Schijf van Vijf eet en drink je op een eenvoudige manier lekker, op een manier die bij jou en bij je familie past. Heb je vragen over voeding? Neem dan contact op met het Voedingscentrum.