De morning-afterpil: wat je moet weten

De morning-afterpil is een noodanticonceptiemiddel dat zwangerschap kan voorkomen na onbeschermde seks of wanneer je anticonceptie is mislukt (bijvoorbeeld een gescheurd condoom of een vergeten pil). In deze blog lees je hoe deze pil werkt, wanneer je het gebruikt en waar je op moet letten.

Wat is de morning-afterpil?

De morning-afterpil is een tablet met hormonen, die een zwangerschap kan voorkomen nadat je seks hebt gehad. Het is géén abortuspil. De pil werkt als een normale anticonceptiepil en zorgt ervoor dat de eisprong wordt uitgesteld. Hierdoor wordt de kans op een bevruchting kleiner, omdat spermacellen geen eicel kunnen bevruchten. Als de eisprong al heeft plaatsgevonden, dan kan er wel sprake zijn van een zwangerschap. Ben je zwanger dan helpt de morning-afterpil niet meer.

Even in het kort; je menstruele cyclus

De menstruele cyclus is het maandelijkse proces waarbij je lichaam zich voorbereidt op een mogelijke zwangerschap. Een cyclus duurt gemiddeld 28 dagen, maar alles tussen 21 en 35 dagen is normaal. Je cyclus begint op de eerste dag van je menstruatie. Je lichaam stoot het opgebouwde baarmoederslijmvlies af. Dit duurt meestal 3 tot 7 dagen. Na je menstruatie maakt je lichaam nieuw baarmoederslijmvlies aan. In je eierstok rijpt tegelijkertijd een eicel. Het hormoon oestrogeen stijgt. Rond het midden van je cyclus vindt een eisprong plaats en komt een eicel vrij en op dit moment ben je het meest vruchtbaar. Een eicel leeft ongeveer 1 dag. Na de eisprong maakt je lichaam het hormoon progesteron aan om de eicel te laten innestelen in het baarmoederslijmvlies. Wordt de eicel niet bevrucht? Dan dalen je hormonen en begint je menstruatie opnieuw.

Omdat het nooit precies zeker is wanneer een eisprong plaatsvindt – dit kan per maand variëren – en spermacellen wel tot vijf dagen kunnen overleven, is de periode waarin je vruchtbaar bent, niet met zekerheid te zeggen. Heb je onveilige seks gehad, neem dan zo snel mogelijk de morning-afterpil in.

De morning-afterpil

Er bestaan twee soorten van de morning-afterpil: Levonorgestrel (tot 3 dagen na seks) en Ulipristalacetaat (tot 5 dagen na seks).

Levonorgestrel (Norlevo®)

Levonorgestrel is een hormoon dat lijkt op het natuurlijke hormoon progesteron. Het zit in een tablet die je één keer inneemt. Je moet deze pil zo snel mogelijk innemen, en uiterlijk binnen 72 uur (3 dagen) na de seks. Deze pil werkt vooral door het uitstellen of voorkomen van een eisprong, zodat geen bevruchting kan plaatsvinden. De tablet neem je in met water. Word je binnen drie uur na het innemen misselijk en moet je overgeven, dan is het belangrijk om een nieuwe pil te slikken. Levonorgestrel verkleint de kans op een zwangerschap aanzienlijk, maar is niet 100% veilig. Er zijn over het algemeen weinig bijwerkingen. Soms treedt misselijkheid, buikpijn of hoofdpijn, op. Ook kan de menstruatie eerder of later komen. .

Ulipristalacetaat (ellaOne®)

Ulipristalacetaat is de werkzame stof in de noodanticonceptiepil die je kunt gebruiken tot 5 dagen (120 uur) na onbeschermde seks. Ulipristalacetaat blokkeert tijdelijk het hormoon progesteron, daardoor kan de eisprong worden uitgesteld. In tegenstelling tot sommige andere noodpillen, kan ulipristalacetaat ook nog werken als de LH-piek (het hormoonsignaal voor de eisprong) al is begonnen. Hoe sneller je de pil inneemt, hoe groter de kans dat hij werkt. Je neemt één tablet in. Na gebruik moet je 5 dagen wachten met starten of hervatten van hormonale anticonceptie (omdat dit de werking kan verminderen). Gebruik bij seks tijdelijk een condoom. De meeste vrouwen verdragen Ulipristalacetaat goed. Als er bijwerkingen optreden, zijn die meestal mild en tijdelijk.

Zowel Levonorgestrel als Ulipristalacetaat, zijn zonder recept te koop. Het zijn zogenoemde UAD-medicijnen (Uitsluitend Apotheek of Drogist). Dit betekent dat er altijd een persoonlijk advies gegeven wordt bij verkoop om ervoor te zorgen dat je het medicijn veilig en verantwoord gebruikt.

Toch zwanger?

Als je onbedoeld toch zwanger bent, omdat de eisprong al het plaatsgevonden voor de inname van de morning-afterpil, zul je een besluit moeten nemen wat je wilt doen. Misschien is hiervoor professionele hulp gewenst, bijvoorbeeld door de huisarts of door het Fiom (het expertisecentrum op het gebied van ongewenste zwangerschap, verwantschapsvragen en adoptie). Telefoon: 073-6128821. Wil je de zwangerschap niet, dan bestaan er verschillende manieren om deze af te breken: ‘overtijd’ behandeling of een abortus provocatus.

Bij een ‘overtijd’ behandeling, wordt de baarmoederholte leeggezogen via een dun slangetje (katheter). Deze behandeling moet plaatsvinden binnen zes weken na het begin van de laatste menstruatie. Soms is het mogelijk een ‘abortuspil’ (Mifepristone®) in te nemen. Deze pil mag alleen door een gespecialiseerd arts worden voorgeschreven. Sinds 1 januari 2025 mag ook een huisarts, die hiervoor een specifieke scholing gevolgd heeft, deze pil voorschrijven.

Een abortus provocatus mag in Nederland worden uitgevoerd tot 12 weken na het begin van de laatste menstruatie bij vrouwen die voor het eerst zwanger zijn en tot 14 weken bij vrouwen die al eerder zwanger zijn geweest. De baarmoeder wordt, onder plaatselijke verdoving, leeggezogen met een zuigbuis; een curette en wordt curettage genoemd.

Tot slot

De morning-afterpil kan een ongewenste zwangerschap voorkomen na onveilige seks. Het is echter geen normaal voorbehoedsmiddel en moet ook als zodanig niet worden gebruikt. Wil je informatie over anticonceptie, neem dan contact op met je huisarts of de GGD. Heb je vragen over medicijnen? Stel deze dan aan je apotheker.