De eerste signalen van de overgang: herken jij ze?

De overgang is een normale fase in het leven van iedere vrouw. Toch kan deze periode veel vragen oproepen. Misschien merk je dat je menstruatie verandert, slaap je slechter of heb je ineens last van opvliegers. Vaak vraag je je af of dit erbij hoort of dat er iets anders aan de hand is. De eerste signalen van de overgang zijn niet altijd duidelijk en ontwikkelen zich meestal geleidelijk.

Tijdens de overgang verandert de hormoonhuishouding. De eierstokken maken steeds minder oestrogeen en progesteron aan. Deze hormonen spelen een belangrijke rol bij verschillende processen in het lichaam. Door de afname ervan kunnen zowel lichamelijke als, mentale klachten ontstaan. De overgang begint meestal tussen het 45e en 55e levensjaar, maar de eerste veranderingen kunnen soms al rond het 40e levensjaar merkbaar zijn. De periode vóór de laatste menstruatie wordt de perimenopauze genoemd en kan enkele jaren duren.

Een van de eerste tekenen van de overgang is een veranderende menstruatie. De cyclus wordt vaak minder regelmatig. De tijd tussen twee menstruaties kan korter of juist langer worden. Ook het bloedverlies verandert soms. Sommige vrouwen menstrueren juist heviger, terwijl anderen minder bloed verliezen. Deze veranderingen ontstaan doordat de eierstokken minder regelmatig hormonen produceren.

Opvliegers

Veel vrouwen krijgen daarnaast te maken met opvliegers. Dit is misschien wel het bekendste verschijnsel van de overgang. Een opvlieger begint vaak plotseling met een warm gevoel dat zich verspreidt over het gezicht, de hals en de borst. De huid kan rood worden en zweten komt vaak voor. Meestal duurt een opvlieger maar een paar minuten. Ze kunnen overdag optreden, maar ook 's nachts. Nachtelijk zweten zorgt er soms voor dat je wakker wordt en daarna moeilijk weer in slaap valt.

Slaapproblemen komen daarom vaak voor tijdens de overgang. Sommige vrouwen worden meerdere keren per nacht wakker, terwijl anderen juist moeite hebben om in slaap te vallen. Een slechte nachtrust kan leiden tot vermoeidheid overdag. Je hebt misschien minder energie, voelt je sneller uitgeput of merkt dat dagelijkse activiteiten meer inspanning kosten dan vroeger. Dit kan invloed hebben op je werk, je gezin en je sociale leven.

Ook je geheugen en concentratie kunnen tijdelijk veranderen. Misschien vergeet je vaker een naam, kun je moeilijker je aandacht ergens bij houden of raak je sneller afgeleid. Dat kan onzeker maken, maar deze klachten komen regelmatig voor tijdens de overgang. Ze hangen vaak samen met de hormonale veranderingen en met een verminderde slaapkwaliteit.

Niet alleen het lichaam verandert, ook je stemming kan anders aanvoelen. Sommige vrouwen merken dat ze emotioneler zijn dan vroeger. Je kunt sneller geïrriteerd raken, je onrustig voelen of vaker last hebben van stemmingswisselingen. Kleine gebeurtenissen kunnen meer indruk maken dan je gewend bent. Hoe sterk deze klachten zijn, verschilt van vrouw tot vrouw. Ook factoren, zoals stress, werkdruk en de thuissituatie spelen hierbij een rol.

De overgang heeft bovendien invloed op de huid en het haar. Door de afname van oestrogeen wordt de huid vaak droger en minder soepel. Fijne lijntjes en rimpels kunnen daardoor sneller zichtbaar worden. Ook het haar kan dunner worden of minder volume krijgen. Dit hoort deels bij het natuurlijke ouder worden, maar de hormonale veranderingen kunnen deze processen versterken.

Gewichtsverandering

Veel vrouwen merken ook dat hun gewicht verandert. Zelfs als je hetzelfde blijft eten en bewegen, kan het moeilijker worden om op gewicht te blijven. Vet wordt vaker opgeslagen rond de buik. Dit komt niet alleen door de hormonen, maar ook doordat de spiermassa langzaam afneemt en de stofwisseling verandert naarmate je ouder wordt.

Minder bekende signalen van de overgang zijn gewrichts- en spierklachten. Sommige vrouwen voelen zich stijver als ze opstaan of krijgen pijn in de knieën, schouders, handen of andere gewrichten. Ook hoofdpijn en duizeligheid kunnen vaker voorkomen. Hoewel deze klachten verschillende oorzaken kunnen hebben, worden ze regelmatig in verband gebracht met de overgang.

Ook de intieme gezondheid verandert soms. Door de afname van oestrogeen kunnen de slijmvliezen van de vagina droger worden. Dat kan zorgen voor irritatie, een branderig gevoel of pijn tijdens het vrijen. Daarnaast krijgen sommige vrouwen vaker last van blaasontstekingen of moeten zij vaker plassen. Niet iedereen legt deze klachten direct naast de overgang, terwijl ze wel degelijk bij deze levensfase kunnen horen.

Iedere vrouw beleeft de overgang op haar eigen manier. De één merkt nauwelijks iets van de hormonale veranderingen, terwijl de ander dagelijks meerdere klachten ervaart. Ook de duur van de overgang verschilt. Bij sommige vrouwen verdwijnen de klachten na enkele jaren grotendeels, terwijl anderen langer last houden van bepaalde symptomen.

Blijven klachten lang aanhouden of zijn ze erg hinderlijk? Dan is het verstandig om contact op te nemen met de huisarts. Veel klachten kunnen bij de overgang horen, maar soms is er een andere oorzaak. Een arts kan onderzoeken waar de klachten vandaan komen en advies geven over leefstijl, behandelingen of andere mogelijkheden om de klachten te verminderen.

Tot slot

De eerste signalen van de overgang ontstaan vaak langzaam. Juist daardoor worden ze niet altijd meteen herkend. Door te weten welke veranderingen kunnen optreden, begrijp je beter wat er in je lichaam gebeurt. Dat maakt het vaak makkelijker om met deze nieuwe levensfase om te gaan en tijdig hulp of advies te zoeken als dat nodig is.