Alles wat je moet weten over hyaluron-fillers: werking voordelen en risico’s

Fillers, ook dermale fillers genoemd, worden door (cosmetisch) artsen vooral gebruikt om de huid in het gezicht meer contour te geven. Om bijvoorbeeld volume terug te brengen dat met de jaren is verdwenen. Om de vorm van het gezicht te ondersteunen of om bepaalde lijnen of plooien minder zichtbaar te maken. Fillers bestaan meestal uit een zachte gel en worden met een injectie in de huid of net onder de huid gebracht. De meeste fillers werken tijdelijk. Dat betekent dat het lichaam het materiaal na een tijd weer afbreekt.

Er bestaan verschillende soorten fillers. Ze verschillen in het materiaal waarvan ze zijn gemaakt. In deze blog spreken we over fillers op basis van hyaluronzuur, omdat dit wereldwijd de meest gebruikte filler is.

Wat is hyaluronzuur?

Hyaluronzuur is een stof die van nature in het lichaam voorkomt. Het zit onder andere in de huid, in de gewrichten en in de ogen. In de huid helpt hyaluronzuur om vocht vast te houden. Hierdoor blijft de huid soepel en stevig. Naarmate mensen ouder worden, maakt het lichaam minder hyaluronzuur aan. De huid kan dan droger worden en volume verliezen. In gewrichten zorgt het ervoor dat je soepel kunt bewegen. Hierdoor is er minder kans op blessures. Hyaluronzuur heeft een belangrijke eigenschap: het kan veel water vasthouden. Daardoor helpt het om weefsels vochtig, soepel en veerkrachtig te houden. Het is dus een belangrijke stof voor verschillende delen van het lichaam.

Hyaluronzuur als filler

Veel fillers zijn gemaakt van hyaluronzuur. Dit komt omdat het lichaam deze stof goed herkent. Voor het maken van fillers wordt hyaluronzuur niet direct uit het lichaam gehaald, maar met behulp van bacteriën in een laboratorium gemaakt. Het wordt daar zo bewerkt dat het niet meteen wordt afgebroken en dus langer meegaat in de huid. Wanneer een hyaluronzuur‑filler wordt ingespoten, vult de gel ruimte op, trekt het vocht aan en geeft het tijdelijk extra volume. Het effect blijft meestal enkele maanden tot ongeveer een jaar zichtbaar. Dit hangt onder meer af van het soort filler en de plek waar deze wordt gebruikt. Met andere woorden hyaluronzuur‑fillers zijn niet blijvend. Het lichaam breekt het hyaluronzuur langzaam – in enkele maanden tot een jaar - af. Daarna verdwijnt het effect vanzelf en komen rimpels en lijntjes weer terug.

Risico’s en bijwerkingen

Over het algemeen kunnen hyaluron-fillers veilig worden toegepast, mits dit gebeurt door een geschoold en vakbekwaam arts. Toch treden er ook bijwerkingen op, sommige zeer mild, maar er zijn ook bijwerkingen gemeld die minder onschuldig zijn.

De meest gemelde bijwerkingen treden kort na de injectie op. Deze reacties ontstaan meestal door het prikken zelf of door de reactie van het lichaam op het ingespoten materiaal. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn:

• roodheid
• zwelling
• blauwe plekken
• gevoeligheid of pijn op de injectieplaats.

Over het algemeen verdwijnen deze klachten meestal vanzelf binnen enkele dagen tot weken, zonder dat verdere behandeling nodig is.

Onregelmatigheden en knobbels

Na het inspuiten van hyaluronzuur kunnen plaatselijke verdikkingen of knobbels ontstaan. Dit kan gebeuren wanneer de filler zich ongelijk verdeelt of oppervlakkig wordt geplaatst. Soms is ook een blauwachtige verkleuring van de huid zichtbaar, het zogenoemde Tyndall‑effect. Hierbij is de filler te oppervlakkig ingespoten. Het licht weerkaatst dan anders door de filler, waardoor de huid blauw lijkt. Deze verschijnselen zijn meestal alleen cosmetisch van aard, maar kunnen wel als storend worden ervaren.

Daarnaast kan filler zich in sommige gevallen verplaatsen naar een andere plek dan waar deze is ingespoten. Dit wordt filler‑migratie genoemd en kan leiden tot asymmetrie of een veranderd uiterlijk.

Infecties en ontstekingsreacties

Omdat fillers via een injectie worden toegediend, bestaat er altijd een risico op een infectie. Dit risico is klein, maar aanwezig. Infecties kunnen direct optreden of pas weken tot maanden later zichtbaar worden. In sommige gevallen spelen zogeheten biofilms (bacteriële laagjes rond het filler‑materiaal) hierbij een rol, wat de behandeling kan bemoeilijken. Soms kunnen vertraagde ontstekingsreacties ontstaan, waarbij het lichaam later alsnog op het filler‑materiaal reageert. Dit kan leiden tot zwelling, roodheid of verharding, op de injectieplaats.

Vaatcomplicaties

Eén van de meest ernstige, maar zeldzame risico’s bij hyaluronzuur‑fillers, is een vaatcomplicatie. Dit gebeurt als filler per ongeluk in een bloedvat terechtkomt of een bloedvat dichtdrukt. Hierdoor kan de bloedtoevoer naar de huid of andere weefsels verminderen of stoppen. Dit wordt vaatocclusie genoemd.

Gevolgen van vaatocclusie kunnen zijn:

1. afsterven van huidweefsel (necrose)
2. blijvende littekens
3. in zeer zeldzame gevallen: blindheid of een beroerte.

Deze complicaties komen met name voor bij injecties in gebieden met veel kleine bloedvaten, zoals de neus, het voorhoofd en de zone tussen neus en ogen.

Zeldzame maar ernstige gevolgen

Uit wetenschappelijke studies wordt duidelijk dat ernstige complicaties bij hyaluronzuur‑fillers zeldzaam zijn, maar wel degelijk voorkomen. Er zijn gevallen bekend van blijvend zichtverlies, huidnecrose en van neurologische schade. Deze situaties vragen om directe medische behandeling en kunnen langdurige gevolgen hebben.

Tot slot

Fillers zijn medische gels die worden gebruikt om volume in de huid te herstellen of te ondersteunen. Het is belangrijk om voor het gebruik van fillers, advies in te winnen over de mogelijkheden en de risico’s. Laat nooit fillers inspuiten door iemand die hierin niet gespecialiseerd is. Mochten er bijwerkingen optreden na het inspuiten van een filler, neem dan contact op met je behandelend arts of je huisarts.